Η σύνθεση «Νεκρή φύση με μελιτζάνα» βασίζεται σε συνδυασμό διαφορετικών σχεδίων. Το Matisse παραιτείται από την προοπτική και εκθέτει τοπικά σημεία χρώματος στον καμβά. Υπό αυτήν την έννοια, επαναλαμβάνει τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις του Cezanne, το αποτέλεσμα των οποίων ήταν οι γνωστές νεκρές φύσεις του τελευταίου, συγκεκριμένα, «Still Life with Cupid». Επιπλέον, η πολλαπλότητα των σχεδίων, σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές, μοιάζει με την περίπλοκη σύνθεση της διάσημης ζωγραφικής του Diego Velazquez «Menins».
Προσεκτικά μελετημένη τοποθέτηση αντικειμένων – μια πόρτα, ένα παράθυρο, μια κουρτίνα, ένας καθρέφτης, ένα τραπέζι – δημιουργεί μια περίπλοκη εντύπωση βάθους και, ταυτόχρονα, επιπεδότητα του συνθετικού χώρου. Λόγω της έλλειψης προοπτικής, οι λειτουργίες της δημιουργίας του βάθους του χώρου ανατέθηκαν αποκλειστικά από το Matisse σε χρώμα και πιο συγκεκριμένα σε χρωματικές αντιθέσεις.
Παραδοσιακά, οι νεκρές ζωές θεωρούνται ρεαλιστικοί πίνακες, επειδή αντιπροσωπεύουν αρκετά πραγματικά, αν όχι, καθημερινά αντικείμενα. Ωστόσο, στην περίπτωση της «μελιτζάνας» ο Matisse αποδεικνύει ότι «μπορεί να υπάρχουν επιλογές». Προσφέρει τη δική του, καθαρά διακοσμητική, ματιά στο είδος της νεκρής ζωής.
Όλα τα οριζόντια μέρη του καμβά βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Ακόμη και ένα ανοιχτό παράθυρο δίνει την εντύπωση ενός συνηθισμένου διακοσμητικού στοιχείου. Και μόνο δύο αντικείμενα – μια κανάτα και ένα ειδώλιο στο τραπέζι – παραβιάζουν αυτήν την επίπεδη ακεραιότητα.